Het coachingtraject in grote lijnen

Het coachingtraject verloopt in 3 fasen. De eerste fase bestaat uit een oriënterend gesprek en een commitment gesprek. Daarna volgt een coachingfase met regelmatig een tussenevaluatie. Ter afronding is er een eindevaluatie.

Fase 1 – Intake

Oriënterend gesprek

• eerste verkenning van de hulpvraag;
• uitleg Zijnsgeoriënteerde visie en wijze van werken;
• concrete informatie over het verloop van de sessies (meditatie, reflectie, inbreng van cases, formulering van stappen in relatie tot de doelstelling);
• peilen van motivatie;
• uitleg coachingtraject;
• uitreiking van en toelichting op de intekenvragenlijst.

Commitment gesprek(ken)

• bespreking van de ingevulde intekenvragenlijst;
• formulering en afbakening van het coachingthema en de coaching­doelstelling(en) (SMART);
• afsluiten van het coachingcontract met de coachee (thema, doelstelling, begeleidingsperiode, inzet coach en coachee, randvoorwaarden, beroepscode, financiën);
• afsluiten van het coachingcontract met de opdrachtgever.

Fase 2 – Coaching

Vijf sessies als volgt gestructureerd:

• reflectie op de vorige sessie, evaluatie van daarin afgesproken subdoelen;
• presentatie van case op papier;
• verhelderingsessie m.b.v. Zijnsgeoriënteerde methodieken over de ingebrachte case;
• formulering van verwerkingspunten en/of stappen voor de komende periode.

Tussenevaluatie na vijf gesprekken

• evaluatie van het proces (leermomenten, successen en stagnaties);
• wat werkt, wat werkt niet;
• zo nodig bijstellen van de doelstelling;
• bevestigen of herdefiniëren van het commitment;
• evaluatie van de relatie tussen de coach en de coachee;
• doorgaan of niet.

Fase 2 – Coaching (vervolg)

Volgens afgesproken doelstelling, aantal sessies en periode.

Fase 3 – Afronding

• terugkoppeling naar de doelstelling;
• herkaderen van de situatie van de coachee in relatie tot het werk;
• formulering van nog te zetten stappen;
• terugkoppeling naar de organisatie (facultatief), eventueel in een driegesprek;
• evaluatie van de samenwerking tussen de coach en coachee;
• eventuele vervolgafspraken, dan wel hernieuwing van het contract.

Toelichting

Oriënterend gesprek

In het oriënterende gesprek gaat het vooral om het over en weer proeven (klikt het) en het geven van informatie over de visie en werkwijze. De coach kan dan een inschatting maken omtrent het vermogen van de coachee om zichzelf te begeleiden en peilen of coaching vanuit Zijnsoriëntatie bij de coachee past. Daarnaast is het belangrijk om in een vroeg stadium vast te stellen of er sprake is van een crisissituatie of niet. Dit heeft namelijk consequenties voor de ‘actieradius’ van het coachingthema en de periode en frequentie van de gesprekken.

Commitment gesprek

In het commitment gesprek geven coach en coachee elkaar het ‘jawoord’. Er komt in specifieke termen op papier te staan wat het thema is waaraan gewerkt wordt en wat de coachee precies wil leren. Zowel voor de coach als voor de coachee kan het een uitdaging zijn de coachingdoelstelling zoveel mogelijk is SMART-termen te formu­leren (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch, tijdgebonden), ook al zullen de criteria niet zo hard zijn als bij het aanleren van concrete vaardigheden.

Verder worden in het contract afspraken vastgelegd over de frequentie van de sessies en de duur van de coachingperiode. Belangrijk is ook te definiëren wat de coachee van de coach mag verwachten, terwijl ook afspraken gemaakt moeten worden over de inzet van de coachee. Bijvoorbeeld, hoe hij of zij zich voorbereidt op de sessies en wat zijn of haar inzet zal zijn in de tussenliggende periodes. Daarnaast is het van belang om goede afspraken te maken, zoals over de speelruimte die coach en coachee hebben en over de wijze van communiceren met de opdrachtgever, werkgever of leidinggevende.

Het coachingthema, de coachingdoelen en de afspraken worden zo mogelijk door de coachee op papier gezet.

Terugkoppeling kan ondersteunend werken, zeker wanneer goede af­spraken worden gemaakt over wat wel en wat niet wordt besproken met de leidinggevende. Het spreekt vanzelf dat de privacy van de coachee gewaarborgd dient te zijn.

Soms is het aan te bevelen om de coaching geheel los te koppelen van de werk­situatie. Dit is mede afhankelijk van de kwaliteit van de relatie tussen coachee en werkgever en de afspraken die de coachee en de werkgever met elkaar hebben. Het is in elk geval van het grootste belang dat de coach in het complexe samenspel van coachee, collega's, leidinggevende, werkgever en opdrachtgever zijn onafhankelijke positie bewaart en hierover duidelijke afspraken maakt. Dit betekent dat hij/zij ervoor moet waken om uit te gaan van of mee te gaan in een vijandbeeld van de werkgever/leidinggevende, of in een slachtofferbeeld van de cliënt.

In totaal kan de intakefase drie gesprekken in beslag nemen. Dit lijkt veel, maar uit de praktijk blijkt dat een grondige intake het halve werk is.

Coachingfase

In de coachingfase, die wordt afgesloten met een tussenevaluatie, wordt in de sessies op de Zijnsgeoriënteerde wijze gewerkt aan de ingebrachte cases. Centraal staat hier dus het onderzoek van aannames uit het huis van de ouders die in het werk doorspelen, het loslaten daarvan en het afstemmen op de Zijnsaard van de coachee, en het willen dat hierin open bloeit. Van daaruit kunnen concrete stappen of aandachtspunten voor de komende periode worden geformuleerd. Het spreekt van­zelf dat deze een relatie moeten houden met de geformuleerde coachingthema(s) en doelstelling(en).

Tussenevaluatie

In de tussenevaluatie wordt teruggekeken op het coachingproces tot nu toe. Slaan de visie en werkwijze aan? Wat kan en doet de coachee hiermee in de praktijk (integratie). Hoe is de inzet van de coachee. Hoe is de relatie tussen de coach en de coachee. Welke weerstanden spelen er? Mogelijkerwijs is overdrachtsanalyse nodig. Ook kan herdefiniëring van de doelstelling aan de orde zijn. Bijvoorbeeld wanneer blijkt dat een dieper liggende problematiek naar voren komt, of wanneer het thema de privé-situatie raakt.

Afronding

In de fase van afronding wordt geëvalueerd of de doelstelling is gehaald. Hoe staat de coachee nu in zijn of haar werk. Welke conclusies kunnen er uit het coachingtraject worden getrokken. Welke stappen moeten eventueel nog gezet worden. Op welke wijze kan de werkgever hierin bijdragen of meewerken. Al of niet in een driegesprek tussen coachee, coach en leidinggevende (en mogelijk opdrachtgever) kunnen eventueel vervolg afspraken gemaakt worden.

De eindevaluatie wordt zo mogelijk door de coachee op papier gezet.

Laatste wijziging: 21 april 2005.
Copyright © 2004-2005, Peter Hofstee, de Zilverster Coaching. Alle rechten voorbehouden.
Postbus 15656, 1001ND Amsterdam. Tel: 020-4708857, www.dezilverster.nl, .
De algemene voorwaarden, vrijwaring van aansprakelijkheid en privacy verklaring zijn van toepassing.